Dla wielu menedżerów i właścicieli przychodni Podstawowa Opieka Zdrowotna to wciąż synonim wyłącznie stawki kapitacyjnej – stałej, miesięcznej kwoty wypłacanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia za każdego zadeklarowanego pacjenta. Choć kapitacja od lat stanowi fundament finansowy placówek, opieranie budżetu wyłącznie na niej to poważny błąd zarządczy. Współczesny system ochrony zdrowia mocno premiuje aktywność, a kluczem do skokowego zwiększenia rentowności przychodni jest mądre korzystanie z budżetów powierzonych, profilaktyki oraz – przede wszystkim – wdrożenie i rozwijanie opieki koordynowanej, która w 2026 roku zyskała nowe, niezwykle atrakcyjne zachęty finansowe.
Opieka koordynowana: dźwignia finansowa przychodni
Największy potencjał do zwiększenia przychodów leży dziś w tzw. opiece koordynowanej. To dobrowolny model, w którym przychodnia przejmuje na siebie kompleksowe leczenie pacjentów z wybranymi chorobami przewlekłymi (np. nadciśnieniem, cukrzycą czy astmą). W 2026 roku NFZ znacząco zrewidował stawki, udowadniając, że koordynacja to nie tylko niekwestionowana wartość w opiece nad pacjentem, ale po prostu się opłaca.
W standardowej przychodni POZ (bez opieki koordynowanej) stawka na zadania koordynatora rozliczana jest wyłącznie za pacjentów powyżej 24. roku życia. Jeżeli placówka przystąpi do opieki koordynowanej, Fundusz płaci tę stawkę za całą szerszą populację dorosłych, czyli za każdego pacjenta powyżej 18. roku życia. Ponadto, przychodnia realizująca ten model otrzymuje comiesięczny ryczałt na zadania koordynatora. Obecnie wynosi on około 7,7 tys. zł miesięcznie dla placówek mających do 5 tysięcy zadeklarowanych pacjentów. Dla większych podmiotów, kwota bazowa ulega proporcjonalnemu zwiększeniu (nawet o dodatkowe 25%).
Nowość 2026: dodatki motywacyjne od NFZ
Od 1 stycznia 2026 roku weszły w życie nowe mechanizmy finansowe, które ostatecznie deklasują model oparty na samej kapitacji. NFZ wprowadził potężne zachęty motywacyjne dla przychodni, które skutecznie obejmują chorych koordynacją.
Jeżeli przychodnia leczy w ramach opieki koordynowanej minimum 5% ze wszystkich swoich pacjentów, stawka kapitacyjna przypisana na zadania koordynatora automatycznie rośnie do blisko 12 zł za osobę – co stanowi wzrost o aż 50% w stosunku do stawki bazowej. Dodatkowo wprowadzono miesięczny ryczałtowy dodatek motywacyjny za zwiększanie puli pacjentów w tym modelu. Jego wysokość jest uzależniona od osiągniętych wskaźników populacyjnych:
- 3 000 zł miesięcznie za objęcie opieką od 5% do 10% pacjentów dorosłych,
- 5 000 zł miesięcznie za objęcie opieką od 10% do 20% pacjentów,
- wyższe stawki (nawet do 9 000 zł) dla liderów przekraczających kolejne progi procentowe.
Budżet powierzony: zarabianie na diagnostyce
Kolejnym obszarem pozwalającym wyjść poza ramy kapitacji jest tzw. budżet powierzony na cele diagnostyczne. Pozwala on na zlecanie i rozliczanie bardziej zaawansowanych badań biochemicznych. Dzięki temu lekarz POZ może zlecić pacjentowi dodatkowe pakiety badań, czyli zyskać dodatkowe możliwości diagnostyczne, a także związane z tym finansowanie. Badania zlecane z budżetu powierzonego są odrębnie opłacane (tzw. fee-for-service), co generuje dodatkowy przychód dla realizującej je przychodni.
Profilaktyka i porady poza listą aktywną
Zarządzanie przychodami w POZ to także skrupulatne raportowanie programów profilaktycznych. Obejmuje to m.in. programy profilaktyki chorób układu krążenia (CHUK), które są nielimitowane i płatne odrębnie za każdego przebadanego pacjenta, a do których NFZ nieustannie dosypuje środków. Warto pamiętać również o dodatkowym finansowaniu z tytułu bilansu zdrowia osoby dorosłej. To produkt równie korzystny dla pacjenta co i wartościowy ekonomicznie!
W dobie migracji pacjentów przychodnie zapominają często o poradach udzielanych pacjentom niezadeklarowanym – spoza własnej listy aktywnej. Przepisy pozwalają na rozliczenie takich interwencji odrębnym produktem jednostkowym, pod warunkiem prawidłowego zaraportowania ich do płatnika.
Podsumowanie: mityczna kapitacja to nie wszystko!
Budowa nowoczesnej, zyskownej przychodni POZ wymaga zmiany mentalności menedżerskiej. Czekanie na comiesięczny przelew wynikający wyłącznie z liczby zadeklarowanych osób to zamykanie drzwi przed realnym wzrostem przychodów. Maksymalizacja zysków wymaga dziś wdrożenia opieki koordynowanej, zatrudnienia sprawnego koordynatora, aktywnego zlecania poszerzonej diagnostyki i raportowania programów profilaktycznych. Stawka kapitacyjna jest już tylko punktem wyjścia, a dodatkowe, istotne pieniądze leżą w świadczeniach wyodrębnionych.
Źródła:
Źródła:
- Finansowanie koordynatora w POZ – nowe zasady, Termedia, 2026.
- Finansowanie koordynatora w POZ: zmiany w kierunku lepszej opieki nad pacjentem, Komunikat Centrali NFZ, 2026.
- NFZ zmienia finansowanie koordynatora w POZ od 2026 roku, NewsMed.pl, 2026.
- NFZ zmienił plan finansowy na 2025 rok. Zabezpieczono środki…, Eska.pl/PAP, 2025.
- NFZ wprowadza dodatek motywacyjny dla POZ, TVP Wrocław (Informator Zdrowotny).
- Zarządzenie nr 8/2026/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (załączniki finansowe).
